چالشها و واقعیتها
تیم ملی ایران در شرایطی خودش را برای جام جهانی آماده میکند که بیشتر از هر چیز، نشانههای تکرار دیده میشود؛ تکرار همان مسیر چهار سال قبل، با همان بدنه اصلی، همان مدل آمادهسازی و همان بیبرنامگی همیشگی.
نسل اصلی تیم ملی حالا پا به سن گذاشته است. بخش زیادی از بازیکنانی که قرار است بار تیم را به دوش بکشند، همان نفرات دوره کیروش هستند؛ بازیکنانی که شاید هنوز کیفیت فنی داشته باشند اما فوتبال در سطح جام جهانی با خاطره و تجربه پیش نمیرود. در این میان، دعوت از چند بازیکن جوان بیشتر شبیه تلاشی برای پایین آوردن میانگین سنی تیم به نظر میرسد تا یک پروژه واقعی برای جوانگرایی. بسیاری از این نفرات احتمالاً حتی فرصت بازی پیدا نخواهند کرد. از نظر آمادهسازی هم شرایط بسیار مایوس کننده است،لیگ تعطیل شده اما خروجی این تعطیلی فقط اردوهای ترکیه بوده است. بازی تدارکاتی جدی در کار نیست و تیم ملی در مقایسه با رقبایی که ماههاست برای جام جهانی برنامهریزی کردهاند، همچنان بلاتکلیف به نظر میرسد. همه چیز طوری پیش میرود که انگار قرار است همان نسخه قدیمی تیم کیروش، با همان تفکرات و همان شیوه محتاطانه، دوباره وارد جام جهانی شود. اما مسئله فقط فنی نیست. این بار تیم ملی وارد فضایی میشود که فشار بیرونی آن قابل مقایسه با جام جهانی قطر نیست. صدها هزار ایرانی مخالف جمهوری اسلامی در آمریکا حضور دارند و طبیعی است که فضای ورزشگاهها و اطراف تیم متفاوت از گذشته باشد. در قطر امکان مدیریت و کنترل فضای پیرامونی وجود داشت؛ از سازماندهی هواداران گرفته تا ایجاد یک فضای نسبتاً کنترلشده اطراف تیم. اما در آمریکا چنین امکانی عملاً وجود ندارد. در این میان، صحبتهای مهدی تاج درباره گرفتن «تضمین» از فیفا هم بیشتر شبیه یک نمایش رسانهای است تا یک اقدام واقعی و قابل اتکا. فیفا نه توان کنترل فضای سیاسی و اجتماعی آمریکا را دارد و نه میتواند تضمینی درباره رفتار تماشاگران، فضای رسانهای یا حتی تصمیمات احتمالی دولت آمریکا بدهد. آن هم در کشوری که دونالد ترامپ رئیسجمهور آن است و اساساً سیاست در آن قابل پیشبینی نیست. صحبت از تضمین در چنین شرایطی بیشتر شبیه فرار از پذیرش واقعیتهاست تا حل مسئله. در تمام این مدت هم هیچ برنامه فرهنگی یا روانی مشخصی برای آماده کردن تیم در برابر این فشارها دیده نشده است. نه برای مدیریت تنشهای احتمالی، نه برای مواجهه بازیکنان با فضای سیاسی اطراف مسابقات و نه حتی برای کنترل افکار عمومی.
جام جهانی فقط فوتبال نیست، مخصوصاً برای ایران. اما مسئله اینجاست که فدراسیون انگار هنوز تصور میکند میشود با همان روشهای قدیمی، همان مدیریت حداقلی و همان بیبرنامگی همیشگی از یکی از پیچیدهترین تورنمنتهای تاریخ فوتبال ایران عبور کرد.