کیپوردِ کوچک، ایرانِ پرهزینه
صعود تاریخی کشور کیپورد به جام جهانی ۲۰۲۶، این پرسش را مطرح کرده است که آیا میزان هزینهکرد و منابع مالی، الزاما به موفقیت در فوتبال منجر میشود؟
مقایسه ایران و کیپورد نشان میدهد پاسخ این سؤال، دستکم در برخی شاخصها، منفی است!
برآوردها نشان میدهد بودجه عملیاتی فدراسیون فوتبال ایران در سال ۱۴۰۵ حدود ۱.۵ تا ۱.۸ هزار میلیارد تومان است. علاوه بر آن، دولت نیز برای آمادهسازی تیم ملی جهت حضور در جام جهانی، ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد تومان کمک ویژه در نظر گرفته است. در مقابل، بودجه سالانه فدراسیون فوتبال کیپورد حدود ۱.۵ تا ۳ میلیون دلار برآورد میشود؛ رقمی که بخش عمده آن از کمکهای برنامه FIFA Forward، حمایت دولت و اسپانسرها تامین میشود.
تفاوتهای قابل توجه از منظر درآمدهای جام جهانی
این در شرایطی است که از منظر درآمدهای جام جهانی نیز تفاوت قابل توجهی وجود دارد. کیپورد با نخستین حضور خود در جام جهانی ۲۰۲۶ و صعود از مرحله گروهی، حداقل ۱۶.۵ میلیون دلار از فیفا دریافت کرد. این مبلغ شامل پاداش حضور، کمک هزینه آمادهسازی و پاداش صعود به مرحله حذفی است و چندین برابر بودجه سالانه این فدراسیون محسوب میشود. در مقابل، ایران نیز به واسطه حضور در جام جهانی از پاداشهای فیفا بهرهمند شد، اما با توجه به منابع مالی بسیار بیشتر و سابقه طولانیتر حضور در جام جهانی، انتظار دستیابی به نتایج ورزشی بهتر برای آن وجود داشت.
غفلت ایران از ظرفیتهای جمعیتی و پتانسیلهای استعدادیابی
از سوی دیگر، مقایسه جمعیتی این دوکشور هم قابل تامل است. ایران با حدود ۹۰ میلیون نفر جمعیت، یکی از پرجمعیتترین کشورهای آسیاست، در حالی که جمعیت کیپورد حدود ۶۰۰ هزار نفر است؛ یعنی ایران بیش از ۱۵۰ برابر جمعیت بیشتری دارد. با وجود این اختلاف عظیم در جمعیت، ظرفیت استعدادیابی و منابع انسانی، کیپورد توانست در نخستین حضور خود عملکردی فراتر از انتظار ثبت کند.
بر باد رفتن مزیتها
این مقایسه نشان میدهد میان منابع مالی، جمعیت و خروجی ورزشی، تناسب کاملی وجود ندارد؛ چرا که ایران از نظر بودجه، امکانات، سابقه حضور در جام جهانی و ظرفیت انسانی، برتری محسوسی نسبت به کیپورد دارد، اما این مزیتها لزوما به برتری در بازده مدیریتی و نتایج ورزشی منجر نشده است. در نتیجه باید اذعان داشت، مقایسه ایران و کیپورد این پرسش را مطرح میکند که آیا ساختار مدیریت، نحوه تخصیص منابع و برنامهریزی توسعه فوتبال در ایران توانسته متناسب با سرمایهگذاریهای انجامشده خروجی ایجاد کند؟
شواهد موجود نشان میدهد هر چند برای قضاوت قطعی درباره عملکرد فدراسیون فوتبال و وزارت ورزش، لازم است مجموعهای از شاخصهای مالی، مدیریتی، زیرساختی و فنی نیز بهصورت جامع بررسی شود، اما بازده منابع مالی و ظرفیتهای فوتبال ایران، متناسب با امکانات و سرمایهگذاریها نبوده و این موضوع، عملکرد سیاستگذاران و مدیران فوتبال را در معرض نقد جدی قرار میدهد.