کوچه لات ها را تعطیل کنید!
رویدادها و صحنههای تلخ درگیری فیزیکی اخیر میان بازیکنان دو تیم نامآشنای رده نوجوانان (استقلال و شاهین)، بیش از آنکه صرفاً یک حادثه فوتبالی یا پیامد هیجانات طبیعی رقابت برای کسب امتیاز باشد، آینهای تمامنما از واقعیتی نگرانکنندهتر در لایههای زیرین فوتبال پایه است. واکنش سریع و صدور دستور موقت محرومیت از سوی هیات فوتبال استان تهران، اقدامی قانونی، بازدارنده و قابل تحسین بود که نشان از هوشیاری در مهار فوری بحران دارد؛ اما بیتردید، پروندههای انضباطی تنها تببر مقطعی هستند و نه درمان ریشهای بیماری مزمنی که آرامآرام روح ورزش پایه را تحلیل میبرد.
۱- از التهاب سکو تا تنش زمین؛ تقدم اخلاق کجاست؟
در ردههای سنی نونهالان و نوجوانان، فلسفه ذاتی ورزش بر پایه «تربیت»، «جامعهپذیری»، «تابآوری روانی» و «لذت یادگیری بازی جوانمردانه» استوار است، نه کسب پیروزی به هر قیمتی. وقتی در میدانی که باید کانون رشد و تکوین شخصیت نوجوانان باشد، نزاع و پرخاشگری جایگزین احترام و مدارا میشود، پیام روشنی صادر میگردد: «آموزش فنی مقدم بر پرورش انسانی شده است.» متأسفانه فضای حاکم بر بخش قابلتوجهی از مدارس و آکادمیهای فوتبال، به دلایل مختلف اقتصادی دچار نوعی رهاشدگی فرهنگی و تربیتی شده است. نگاه صرفاً درآمدزا و تجاری، خروجیهایی با مهارت تکنیکی اما بدون زیربنا و بلوغ شخصیتی تحویل جامعه میدهد؛ نونهالانی که ضربه زدن به توپ را خوب میآموزند، اما مدیریت خشم، پذیرش شکست و احترام به رقیب را نه!
۲- حسننیت مدیریت ارشد و حلقه مفقوده «برنامه تحولی»
با شناخت و تجاربی که از جلسات گذشته با میرشاد ماجدی، ریاست هیات فوتبال استان تهران به یادگار مانده، بر کسی پوشیده نیست که ایشان از چهرههای فهیم، دلسوز و متعهد ورزش هستند و همواره بر صیانت اخلاقی و تربیتی از استعدادهای پایه تأکید داشتهاند. این دغدغه و باور فردی، سرمایهای بسیار ارزشمند برای فوتبال پایتخت است. اما واقعیت این است که تحقق این دیدگاههای متعالی، نیازمند ابزارهایی فراتر از احکام واکنشی و صرفاً برگزاری تقویم مسابقات است.
عدم وجود یک برنامه جامع، اثرگذار و بلندمدتِ فرهنگی، در کنار فقدان مدیران ورزشی که بهطور تخصصی صاحبنظر و دغدغهمند حوزه فرهنگ و ارتباطات انسانی باشند، فاصلهای عمیق میان «نیت خیر مسئولان» و «اتفاقات درون زمین» ایجاد کرده است.
۳- ضرورت بازتعریف شایستگی مربیان پایه؛ مدارک فنی در برابر ابعاد تربیتی
مربی رده پایه، تنها یک استراتژیست یا معلم تاکتیک نیست؛ او الگوی رفتاری، پدر معنوی و شکلدهنده روان نوجوان است. فرآیند کنونی آموزش و صدور مدارک مربیگری، تا حد زیادی تک بعدی و معطوف به اصول فنی، تمریندهی و علم تمرین است. یک مربی در رده پایه بیش از آنکه به آرایشهای پیچیده تیمی نیاز داشته باشد، باید مجهز به مهارتهای روانشناسی رشد، اخلاق حرفهای، مهار هیجان و جامعهشناسی نوجوان باشد. اگر مربی، برد را تنها راه بقای شغلی یا اعتلای نام خود ببیند، خواسته یا ناخواسته این اضطراب و خشونت ساختاری را به ساقها و روان بازیکنان نوجوانش تزریق خواهد کرد.
۴- وقت آن است که «طرحی نو دراندازیم»
مسئولیت اجتماعی و نقش سازمانی هیات فوتبال استان تهران و به ویژه کمیته فرهنگی آن، ایجاب میکند که فراتر از بیانیههای مرسوم و صدور احکام انضباطی، نقشی پیشگیرانه، سازنده و ریلگذار ایفا نمایند. پایتخت به عنوان ویترین فوتبال کشور، استعدادهای بیشماری را در دل خود جای داده و کوچکترین خلل تربیتی در این فضا، در آینده نزدیک به تیمهای ملی و ویترین لیگ برتر سرایت خواهد کرد. برای خروج از این چرخه تکراری تنش و محرومیت، نیازمند یک تحول پارادایمی هستیم.
بسته پیشنهادی و راهبردی به هیات فوتبال استان تهران به منظور همافزایی و تبدیل دغدغههای ارزشمند جامعه ورزش و مدیریت هیات فوتبال به نتایج ملموس، پیشنهادات زیر با نگاهی کاملاً اجرایی و ایجابی ارائه میگردد: طراحی و الزامیسازی «منشور و پودمان صلاحیت تربیتی مربیان پایه»: در کنار مدارک مربیگری فدراسیون (Cو D و B و …)، گذراندن دورههای تخصصی «اخلاق حرفهای، مدیریت بحران و روانشناسی نوجوان» و اخذ گواهی پیوست فرهنگی، به عنوان پیششرط صدور کارت مربیگری برای نشستن روی نیمکتهای ردههای سنی نونهالان و نوجوانان الزامی شود.
تدوین «شناسنامه فرهنگی و نظام امتیازدهی اخلاقی (Fair Play Index)» برای باشگاهها و مدارس فوتبال: رتبهبندی، مجوز فعالیت و تمدید پروانه مدارس فوتبال و باشگاهها صرفاً براساس نتایج فنی یا تعداد تیمها نباشد؛ بلکه شاخصهایی چون گزارشهای انضباطی، اجرای برنامههای فرهنگی، رضایت خانوادهها و سلامت رفتاری در جدول امتیازدهی آنها لحاظ شده و باشگاههای اخلاقمدار با معافیتهای مالیاتی، ورودی و مشوقهای واقعی پاداش بگیرند.
ایجاد کارگروه «مشاوره و صیانت روانی–تربیتی» در کمیته فرهنگی هیات فوتبال: بهرهگیری از اساتید و روانشناسان ورزشی جهت پایش دورهای رفتار نیمکتها، آموزش اولیای بازیکنان (که خود غالباً منشأ استرس شدید روی نوجوانان هستند) و برگزاری کارگاههای الزامی برای کاپیتانها و بازیکنان رده پایه پیش از آغاز هر فصل مسابقات.
امید است این رخداد تلخ، نه فرصتی برای سرزنش و مقصرتراشی، بلکه نقطه عطفی برای یک بازنگری شجاعانه، هوشمندانه و اخلاقی در ساختار فوتبال پایه تهران گردد؛ چرا که ساختن یک انسان سالم و ورزشکار بااخلاق، همواره رسالتی ماندگارتر از پرورش یک بازیکن صرفاً تکنیکی خواهد بود