شگفتی از پیش تضمینشده!
در روزگاری که واژهها نیز مانند برخی پستهای مدیریتی دچار تورم شدهاند، شنیدن عبارت «شگفتیسازی در جام جهانی» از زبان مسئولان فوتبال کشور چندان دور از انتظار نیست. گویی هر اتفاق عادی باید با بستهبندی تبلیغاتی به شاهکاری تاریخی تبدیل شود.
رئیس فدراسیون فوتبال از ایجاد شگفتی توسط تیم ملی در جام جهانی سخن گفته است؛ اما پرسش اینجاست که شگفتی دقیقاً کجای ماجرا قرار دارد؟ آیا حضور در جام جهانی ۴۸ تیمی با سهمیههای فراوان آسیا شگفتی است؟ یا عبور از گروهی که سه تیم از چهار تیم آن شانس صعود دارند، باید در ردیف فتوحات بزرگ تاریخ فوتبال ثبت شود؟
شگفتی زمانی معنا پیدا میکند که تیمی فراتر از توان و امکانات خود ظاهر شود، نه زمانی که مسیر مسابقات چنان هموار باشد که صعود، بیشتر به یک روند طبیعی شباهت داشته باشد تا یک معجزه ورزشی. اگر قرار باشد هر گام قابل پیشبینی را «شگفتی» بنامیم، باید برای طلوع خورشید نیز جشن ملی برگزار کنیم.
در کنار این خوشبینیهای اغراقآمیز، واقعیتی دیگر نیز وجود دارد؛ میانگین سنی بالای تیم ملی. تیمی که بیش از آنکه نماد آینده فوتبال ایران باشد، یادآور خاطرات سالهای گذشته است. فوتبال جهان با سرعت به سمت جوانگرایی حرکت میکند و ما همچنان با اتوبوسی از تجربه، در جادهای حرکت میکنیم که رقبا آن را با قطارهای پرسرعت طی میکنند.
مشکل اصلی فوتبال ایران کمبود استعداد نیست؛ کمبود صداقت در ارزیابی موفقیتهاست. هنگامی که صعودی آسان، «شاهکار» معرفی میشود و موفقیتی عادی، «شگفتی» نام میگیرد، معیارهای واقعی پیشرفت گم میشوند. فوتبال ایران برای رشد، بیش از شعار به برنامه نیاز دارد و بیش از بزرگنمایی، به واقعبینی.
شاید بهتر باشد به جای وعده شگفتیهای خیالی، از ساختن زیرساختها، کشف استعدادها و جوانسازی فوتبال سخن گفته شود. زیرا در نهایت، بزرگترین شگفتی فوتبال ایران نه صعود از یک گروه آسان، بلکه رسیدن به جایگاهی است که دیگر برای موفقیتهای معمولی، نیاز به اغراق و فرافکنی نداشته باشد.
یادآوری میکنم که هزینه های تیم ملی فوتبال ایران بیش از ۴ برابر کاروان ۶۰۰ نفری ایران در بازیهای آسیایی ناگویا است و هزینههای تیم ملی فوتبال ایران برای حضور در جام جهانی ۵۰ برابر هزینههای تیم های ملی کشتی ایران در مسابقات جهانی است با این تفاوت که کشتی قهرمان جهان میشود ولی فوتبال در آسیا بی رتبه و در جهان فوتبال هیچ است. فوتبال به شکست ها و ناکامی هایش میبالد.